Bugün Türkiye'deki birtakım evrimci yayınlarda,
çok önceden bilim literatüründen çıkarılmış olan "Rekapitülasyon"
teorisi, bilimsel bir gerçek gibi gösterilmektedir. Rekapitülasyon
terimi, evrimci biyolog Ernst Haeckel'in 19. yüzyılın sonlarında
ortaya attığı "Bireyoluş Soyoluşun Tekrarıdır" (Ontogeny
Recapitulates Phylogeny) teorisinin özet ifade biçimidir.
Haeckel tarafından öne sürülen bu teori, canlı
embriyolarının gelişim süreçleri sırasında, sözde atalarının
geçirmiş oldukları evrimsel süreci tekrarladıklarını iddia
ediyordu. Örneğin insan embriyosunun, anne karnındaki gelişimi
sırasında önce balık, sonra sürüngen özellikleri gösterdiğini,
en son olarak da insana dönüştüğünü öne sürüyordu.
Oysa ilerleyen yıllarda bu teorinin tamamen hayal
ürünü bir senaryo olduğu ortaya çıkmıştır. İnsan embriyosunun
ilk dönemlerinde ortaya çıktığı iddia edilen sözde "solungaçların",
gerçekte insanın orta kulak kanalının, paratiroidlerinin
ve timüs bezlerinin başlangıcı olduğu anlaşılmıştır. Embriyonun
"yumurta sarısı kesesi"ne benzetilen kısmının da gerçekte
bebek için kan üreten bir kese olduğu ortaya çıkmıştır.
Haeckel'in ve onu izleyenlerin "kuyruk" olarak tanımladıkları
kısım ise, insanın omurga kemiğidir ve sadece bacaklardan
daha önce ortaya çıktığı için "kuyruk" gibi gözükmektedir.
Bunlar bilim dünyasında herkesin bildiği gerçeklerdir.
Evrimciler de bunu kabul ederler. Neo-Darwinizm'in kurucularından
George Gaylord Simpson, "Haeckel evrimsel gelişimi yanlış
bir şekilde ortaya koydu. Bugün canlıların embriyolojik
gelişimlerinin geçmişlerini yansıtmadığı artık kesin olarak
biliniyor" diye yazar.266
American Scientist'te yayınlanan bir makalede ise şöyle
denmektedir:
Biyogenetik yasası (Rekapitülasyon
Teorisi) artık tamamen ölmüştür. 1950'li yıllarda ders kitaplarından
çıkarıldı. Aslında bilimsel bir tartışma olarak 20'li yıllarda
sonu gelmişti.267
New Scientist dergisindeki 16 Ekim 1999 tarihli
bir makalede ise şunlar yazılıdır:
Haeckel, teorisini "biyogenetik
yasa" olarak adlandırdı ve bu düşünce kısa zamanda "rekapitülasyon"
olarak popülerleşti. Gerçekte ise, Haeckel'in keskin yasasının
yanlış olduğu yakın bir zaman sonra gösterildi. Örneğin,
erken insan embriyosunun hiçbir zaman bir balık gibi
solungaçları yoktur ve embriyo hiçbir zaman erişkin bir
sürüngene ya da maymuna benzer evrelerden geçmez.268
Konunun daha da ilginç bir başka yönü ise, Ernst
Haeckel'in aslında ortaya attığı Rekapitülasyon teorisini
desteklemek için çizim sahtekarlıkları yapmış olmasıdır.
Haeckel, balık ve insan embriyolarını birbirine benzetebilmek
için sahte çizimler yapmıştır. Bunun ortaya çıkmasından
sonra yaptığı savunma ise, diğer evrimcilerin de benzeri
sahtekarlıklar yaptığını belirtmekten başka bir şey değildir:
Bu yaptığım sahtekarlık
itirafından sonra kendimi ayıplanmış ve kınanmış olarak
görmem gerekir. Fakat benim avuntum şudur ki; suçlu durumda
yanyana bulunduğumuz yüzlerce arkadaş, birçok güvenilir
gözlemci ve ünlü biyolog vardır ki, onların çıkardıkları
en iyi biyoloji kitaplarında, tezlerinde ve dergilerinde
benim derecemde yapılmış sahtekarlıklar, kesin olmayan bilgiler,
az çok tahrif edilmiş şematize edilip yeniden düzenlenmiş
şekiller bulunuyor.269
Ernst Haeckel, yaptığı sahte
embriyo çizimleriyle, bilim dünyasını bir asır boyunca
aldattı.
|
Ünlü bilim dergisi Science da, 5 Eylül
1997 tarihli sayısında, Haeckel'in embriyo çizimlerinin
bir sahtekarlık ürünü olduğunu açıklayan bir makale yayınlamıştır.
"Haeckel'in Embriyoları: Sahtekarlık Yeniden Keşfedildi"
başlıklı yazıda şöyle denmektedir:
Londra'daki St. George's
Hospital Medical School'dan embriyolog Michael Richardson,
'(Haeckel'in çizimlerinin) verdiği izlenim, yani embriyoların
birbirine çok benzedikleri izlenimi yanlış' diyor... O ve
arkadaşları Haeckel'in çizdiği türdeki ve yaştaki canlıların
embriyolarını yeniden inceleyerek ve fotoğraflayarak kendi
karşılaştırmalarını yapmışlar. Richardson, "Anatomy and
Embryology" dergisine yazdığı makalede, 'embriyolar çoğu
zaman şaşırtıcı derecede farklı görünüyorlar' diye not
ediyor.

Haeckel'in sahte çizimleri.
|
Haeckel'in, embriyoları benzer gösterebilmek
için, bazı organları kasıtlı olarak çizimlerinden çıkardığını
ya da hayali organlar eklediğini bildiren Science dergisi,
yazının devamında şu bilgileri vermektedir:
"Richardson ve ekibinin
bildirdiğine göre, Haeckel sadece organlar eklemek ya da
çıkarmakla kalmamış, aynı zamanda farklı türleri birbirlerine
benzer gösterebilmek için büyüklükleri ile oynamış, bazen
embriyoları gerçek boyutlarından on kat farklı göstermiş.
Dahası Haeckel farklılıkları gizleyebilmek için, türleri
isimlendirmekten kaçınmış ve tek bir türü sanki bütün bir
hayvan grubunun temsilcisi gibi göstermiş. Richardson ve
ekibinin belirttiğine göre, gerçekte birbirlerine çok
yakın olan balık türlerinin embriyolarında bile, görünümleri
ve gelişim süreçleri açısından çok büyük farklılıklar bulunuyor.
Richardson '(Haeckel'in çizimleri) biyolojideki en
büyük sahtekarlıklardan biri haline geliyor' diyor.
Science'taki makalede, Haeckel'in bu konudaki
itiraflarının bu yüzyılın başından itibaren her nasılsa,
örtbas edildiği ve sahte çizimlerinin ders kitaplarında
bilimsel gerçek gibi okutulmaya başlamasından da şöyle söz
edilmektedir: "Haeckel'in itirafları, çizimlerinin 1901'de
"Darwin and After Darwin" isimli bir kitapta kullanılmasından
sonra ortadan kayboldu. Ve çizimler, İngilizce biyoloji
ders kitaplarında geniş çaplı olarak çoğaltıldı."270
Kısacası, Haeckel'in çizimlerinin bir sahtekarlık
olduğu henüz 1901 yılında ortaya çıkmış, ama tüm bilim dünyası
bu çizimlerle bir asır boyunca aldatılmaya devam etmiştir.

Ünlü
bilim dergisi Science, 5 Eylül 1997 tarihli sayısında,
Haeckel'in embriyo çizimlerinin bir sahtekarlık
ürünü olduğunu açıklayan bir makale yayınladı. Makalede
embriyoların gerçekte birbirlerinden çok farklı
olduğu anlatılıyordu.

Son
yıllarda yapılan gözlemler, farklı canlıların embriyolarının
hiç de Haeckel'in gösterdiği gibi benzer olmadıklarını
ortaya koymuş durumda. Üstteki memeli, sürüngen
ve yarasa embriyoları
arasındaki farklılık, bunun açık bir örneği.
|
  
266 G.
G. Simpson, W. Beck, An Introduction to Biology, New York,
Harcourt Brace and World, 1965, s. 241
267 Keith S. Thompson,
"Ontogeny and Phylogeny Recapitulated", American Scientist,
cilt 76, Mayıs / Haziran1988, s. 273
268 Ken McNamara, "Embryos
and Evolution", New Scientist, 16 Ekim 1999
269 Francis Hitching,
The Neck of the Giraffe: Where Darwin Went Wrong, New York:
Ticknor and Fields 1982, s. 204
270 Elizabeth Pennisi,
"Haeckel's Embryos: Fraud Rediscovered", Science, 5 Eylül
1997
|